Drie keer zoveel laadpalen nodig in 2024

Hoewel heel veel mensen het misschien niet merken, is de elektrische transitie op het gebied van autorijden volop bezig. We zitten er zelfs middenin. Omroep Venlo onderzocht hoe de gemeente Venlo ervoor staat.

Want weet u hoeveel laadpalen voor elektrische auto’s er in Venlo zijn? Vast niet. En hoeveel er daarvan in de de openbare ruimte staan? Is Venlo wel goed voorbereid op de overgang naar elektrisch rijden? Wat is de gemeentelijke ambitie op dit gebied? En wat is het gemeentelijk beleid ten aanzien van het plaatsen en faciliteren van laadpalen? Op deze en andere vragen geven we antwoord in dit stuk.

Steeds meer elektrische auto’s

Van alle nieuw verkochte auto’s heeft ongeveer vijftien procent een stekker (67.000 van de 450.000 in 2019), maar dat aandeel stijgt. In het landelijke Klimaatakkoord staat dat alle nieuwe auto’s in 2030 emissieloos moeten zijn. De elektrische auto speelt hierin een hoofdrol. Waar elektrisch rijden de afgelopen jaren vooral was voorbehouden aan zakelijke rijders of mensen met een dikke portemonnee worden elektrische of hybride auto’s nu steeds betaalbaarder. Rijken en zakelijke rijders hebben in de regel een eigen oprit met laadpunt en vaak ook nog de mogelijkheid om op het werk op te laden. Zij hebben dus makkelijk toegang tot een laadvoorziening en hoeven niet of nauwelijks gebruik te maken van publieke laadvoorzieningen. Bovendien is een eigen oplaadpunt veel voordeliger dan opladen bij een publieke laadpaal.
Toch heeft lang niet iedereen de mogelijkheid voor een eigen laadpunt bij zijn woning. Wie zijn auto op straat parkeert is aangewezen op publieke laadpalen. De gemeente Venlo staat namelijk niet toe dat mensen een kabel over de stoep leggen om hun elektrische auto op te laden. Met de komst van steeds meer elektrische middenklassers en elektrische occasions wordt ook de noodzaak voor publiek toegankelijke laadpalen steeds groter. Dit vraagt om beleid en investeringen van overheden en netbeheerders maar ook van bijvoorbeeld exploitanten van parkeergarages. De landelijke overheid heeft de verantwoordelijkheid voor een dekkend netwerk bij de gemeentes ondergebracht.

Publiek toegankelijk

Gemeentes moeten dus voorzien in voldoende laadcapaciteit. Maar hoeveel laadpalen er per gemeente nodig zijn is geen makkelijk te beantwoorden vraag. Elektrische rijders die een eigen oplaadpunt aan huis hebben of bij hun werkgever kunnen laden, maken minder gebruik van publiek toegankelijke laadpalen. En niet bij alle publiek toegankelijke laadpalen is een rol voor de gemeente weggelegd. Zo kunnen er in commerciële parkeergarages, bij restaurants of hotels of bij tankstations laadpalen staan die onder voorwaarden gebruikt kunnen worden door bezoekers. Een restaurant kan het opladen van je elektrische auto bijvoorbeeld gratis of tegen gereduceerd tarief aanbieden bij het nuttigen van een maaltijd. Hoe meer private laadvoorzieningen, hoe minder de behoefte aan openbare laadpalen in de publieke ruimte. Behalve over het aantal laadpalen, moeten gemeentes ook nadenken over de meest geschikte locaties voor laadvoorzieningen en de partij die de plaatsing en het onderhoud ervan verzorgt.

Invalidenparkeerplaatsen

De aanvraag voor een elektrische laadpaal werd de afgelopen jaren ongeveer hetzelfde behandeld als die voor een invalidenparkeerplaats. Iemand die er een nodig heeft kan die kosteloos aanvragen als diegene geen mogelijkheid heeft om een privélaadpunt te realiseren. Daarna vindt er een toetsing plaats door de gemeente waarbij wordt gecheckt of de aanvrager daadwerkelijk een elektrische auto heeft en of er al andere publieke laadvoorzieningen in de buurt zijn. Als de vinkjes op groen staan, wordt er door de gemeente een goede plek bepaald in de buurt van de aanvrager. Dit kan recht voor de deur van de aanvrager zijn, maar ook op een meer strategische plek op loopafstand. Ten slotte moet een verkeersbesluit worden genomen dat erin voorziet dat de plek waar de laadvoorziening komt alleen gebruikt mag worden voor een elektrische auto.
Nadat de periode waarin er nog bezwaar kan worden gemaakt tegen het verkeersbesluit (in de regel een periode van zes weken) verstreken is, wordt de paal daadwerkelijk geplaatst. Voor de aanbieder van de elektrische laadpalen is een concessie uitgeschreven. Dat betekent dat in een bepaalde periode één partij het recht krijgt om elektrische laadpalen te leveren tegen vooraf bepaalde condities. Het hele traject neemt nu al gauw een half jaar tot een jaar in beslag.

Nieuwe tactiek

Met de opgave die de Nederlandse gemeentes hebben om in een dekkend netwerk te voorzien, volstaat die aanpak niet meer. Volgens landelijke prognoses is het nodig om het aantal laadpalen tot en met 2024 minimaal te verdrievoudigen. In plaats van het paal volgt auto-principe wordt daarom overgeschakeld naar een nieuwe tactiek. Venlo werkt momenteel aan een strategische kaart om tot een dekkend netwerk van laadinfrastructuur te komen. Er worden dan van tevoren al plekken gereserveerd voor laadpalen, zodat die alleen nog maar hoeven te worden geplaatst als de behoefte er is. In december 2020 moet de strategische kaart klaar zijn. Het verkeersbesluit - en de mogelijkheid om daar bezwaar tegen te maken - kan dan voor een groot aantal palen tegelijk genomen worden. Dit scheelt in de praktijk veel tijd.

75 openbare laadpunten

De eerste acht laadpalen met ieder twee oplaadpunten werden in 2013 geplaatst in Venlo. Beleidsadviseur Duurzame Ontwikkeling Ward Stevens schat dat er in de gemeente nu zo’n 130 laadpalen met in totaal ruim 250 laadpunten zijn die publiek toegankelijk zijn. Slechts 38 laadpalen (75 laadpunten) staan in de openbare ruimte en zijn dus publieke laadvoorzieningen die geplaatst zijn onder verantwoordelijkheid van de gemeente zelf. Dit lijkt niet veel maar dit aantal staat los van de laadvoorzieningen die mensen op hun eigen oprit hebben en laadpalen bij restaurants als Van der Valk, snellaadpunten bij tankstations of oplaadpunten in parkeergarages van Q-park. Deze dragen bij aan een dekkend laadnetwerk, maar vallen buiten het gemeentelijke beleid. Het aantal laadpalen in de openbare ruimte laat wel een gestage groei zien. Eind 2018 waren het er nog negentien, precies de helft van het aantal palen halverwege 2020.
De plaatsing, het onderhoud en het beheer van de openbare palen doet Venlo niet zelf. Deels zijn die zaken in handen van de stichting EVNetNL. EVnetNL komt voort uit de stichting E-laad die van 2009 tot en met 2014 een netwerk van zo’n 3.000 publieke oplaadpunten gerealiseerd heeft in heel Nederland. In 2016 heeft EVnetNL gemeenten aangeboden de laadpalen over te nemen, maar niet alle gemeenten kozen hiervoor. Momenteel beheert EVnetNL nog ruim 800 palen in 200 gemeenten. Acht van die palen staan in Venlo. De andere dertig palen zijn geplaatst door Nuon/Vattenfall, dat de huidige concessiehouder is. De concessie is uitgeschreven met ruim zestig Limburgse en Brabantse gemeentes samen. Op dit moment loopt er een procedure voor een nieuwe concessie voor de komende jaren.

Landelijke pilot

Venlo is een van de partijen die heeft meegewerkt aan een nationale handreiking voor laadinfrastructuur. Alle Nederlandse gemeenten kunnen daar inspiratie uithalen voor eigen beleid. In de Venlo loopt ook een pilot met een ondergrondse laadvoorziening, de zogenoemde streetplug. De streetplug kan om twee redenen een uitkomst zijn voor gemeenten. Enerzijds voorkomt de toepassing een verrommeling van het straatbeeld. Laadpalen zijn daarin nieuwe elementen naast  lantaarnpalen, verkeersborden, parkeerpalen en straatmeubilair. Door de laadvoorziening onder de grond te brengen, verberg je ze voor het oog als ze niet gebruikt worden. Ook kunnen ze dan niet omver worden gereden. Anderzijds kan de streetplug een oplossing zijn voor gemeenten die nu nog toestaan dat er kabels over de stoep worden gebruikt voor het opladen aan de eigen gevel. Dit brengt risico’s met zich mee, omdat mensen erover kunnen struikelen. De ondergrondse streetplug kan aangesloten worden op de eigen meter en zo dienst doen als privéoplaadpunt zonder dat anderen er last van hebben. Vooralsnog zijn in Venlo twee streetplugs in gebruik bij particulieren met een elektrische auto. Hun ervaringen worden eind dit jaar geëvalueerd. 

Bezwaren

Waar op andere plekken met regelmaat discussies oplaaien bij de komst van laadpalen, blijkt dat in Venlo juist mee te vallen. Vanaf 2013 werden er in totaal slechts drie bezwaren ingediend bij de gemeente. Eén bezwaar had betrekking op een aanvraag voor een nog te realiseren laadpaal in Hout-Blerick. De twee andere betroffen een locatie in Tegelen. ‘De belangrijkste reden voor het maken van bezwaar is het vervallen van de vrije parkeerruimte. Aan de ene kant begrijp ik de reactie van de omwonenden wel maar aan de andere kant niet. Eigenlijk vervalt er naar mening niets. De betreffende auto stond er destijds ook al, maar die was toen alleen niet elektrisch’, zegt Ward Stevens. Geen van de drie bezwaren heeft geleid tot aanpassingen.

Dit verhaal werd mede mogelijk gemaakt door het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek. Omroep Venlo, Dtv, Studio040 en WOS Media werken gezamenlijk aan lokale onderzoeksjournalistiek.